„W środę przed pierwszą niedzielą Przygotowania Paschalnego wierni przyjmując popiół wchodzą w okres ustanowiony dla oczyszczenia dusz. Ten obrzęd pokutny pochodzący z tradycji biblijnej i zachowany do naszych czasów w zwyczajach Kościoła, oznacza stan człowieka grzesznego, który zewnętrznie wyznaje swoją winę wobec Boga i w ten sposób wyraża wolę wewnętrznego nawrócenia, ufając, że Bóg okaże mu miłosierdzie. Przez ten obrzęd rozpoczyna się droga nawrócenia, która osiąga swój cel przez sprawowanie sakramentu pokuty w dniach poprzedzających Paschę.” (List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu Świąt Paschalnych, 21)

  • Należy przygotować: w odpowiednim miejscu stolik na którym przygotowuje się tace z popiołem, kropidło oraz kociołek z wodą święconą, lawaterz z ciepłą wodą, mydło i ręczniczek (do umycia rąk kapłana po posypaniu głów popiołem)
  • Formularz mszalny: Środa Popielcowa (MR s.62).
  • Opuszcza się akt pokuty, bo zastępuje go posypanie głów popiołem.
  • Nie odmawia się Chwała na wysokości (OWMR 53).
  • Przed Ewangelią są dwa czytania (II tom Lekcjonarza mszalnego).
  • W okresie Wielkiego Postu nie wykonuje się aklamacji Alleluja (OWMR 62 a). Należy wykonać aklamację: Chwała Tobie Królu wieków lub Chwała Tobie Słowo Boże.
  • Obrzęd błogosławieństwa popiołu ma miejsce po homilii. Odpowiednie teksty znajdują się w Mszale Rzymskim, w formularzu mszalnym na Środę Popielcową (MR s.62). Kapłan wypowiada słowa zachęty. Następnie po krótkiej modlitwie w milczeniu, odmawia modlitwę błogosławieństwa popiołu (w Mszale są dwie formy do wyboru). Potem kropi popiół wodą święconą nic nie mówiąc.
  • Następnie kapłani posypują popiołem obecnych, mówiąc do każdego: Nawracajcie się i wierzcie Ewangelii (Mk 1,15) albo: Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz (por. Rdz 3,19). W tym czasie wykonuje się odpowiedni śpiew. Po posypaniu głów popiołem kapłan umywa ręce. Obrzęd kończy się modlitwą powszechną.
  • Nie odmawia się Wierzę.
  • Odmawia się 3 lub 4 Prefację Wielkopostną (nr 10 lub 11)
  • Można użyć I, II lub III Modlitwy Eucharystycznej. Można też zastosować I lub II Modlitwę Eucharystyczną o Tajemnicy Pojednania (Modlitwy eucharystyczne o tajemnicy pojednania można odmawiać w Mszach, które w szczególny sposób ukazują tajemnicę pojednania, a więc w Mszach Wielkiego Postu, o Krzyżu świętym, o pojednanie itp. Odmawia się je z własną prefacją, albo z innymi prefacjami, które mają za temat pokutę i pojednanie.)
  • Istnieje możliwość wyboru wprowadzenia do Ojcze nasz – W Wielkim Poście.
  • Można też dostosować wstęp do Modlitwy o pokój – W okresie Wielkiego Postu.
  • W ramach błogosławieństwa można odmówić modlitwę nad ludem. W Mszale Rzymskim (s.394*) jest aż 16 formuł do wyboru.
  • W okresie Wielkiego Postu nie wolno ozdabiać ołtarza kwiatami – wyjątek stanowią: 4 Niedziela Wielkiego Postu, uroczystości i święta (OWMR 305).