Internetowe wydanie Słownika języka polskiego PWN podaje aż 8 definicji pojęcia 'lektor':

1. «nauczyciel języka obcego»
2. «osoba czytająca teksty w programach radiowych i telewizyjnych»
3. «specjalista wygłaszający odczyty z jakiejś dziedziny»
4. «osoba czytająca komuś głośno»
5. «kleryk, który otrzymał święcenia lektoratu»
6. «osoba świecka uprawniona do czytania Biblii podczas nabożeństwa»
7. «dawny stopień naukowy; też: osoba mająca ten stopień»
8. «aparat powiększający mikroreprodukcje».

Chciałbym w tym miejscu rozwinąć piątą z podanych wyżej definicji w kontekście interesującej nas płaszczyzny życia liturgicznego.

Otóż ustanowionymi lektorami są zazwyczaj klerycy na III roku formacji seminaryjnej, którzy wraz z lektoratem przyjmują strój duchowny. Dawniej przyjmowany przez nich lektorat miał charakter święceń. do 1972 roku lektorat był drugim z czterech niższych święceń duchownych (ostiariat, lektorat, egzorcystat i akolitat), udzielanym kandydatowi do kapłaństwa w czasie formacji seminaryjnej. 15 sierpnia 1972 r. papież Paweł VI w dekrecie Ministeria Quedam2 zniósł w Kościele łacińskim święcenia niższe oraz subdiakonat, ustanawiając jednocześnie posługi lektora i akolity, przewidziane dla świeckich.

Warto jednak nadmienić, że lektor w rozumieniu kandydata do święceń kapłańskich, oprócz tego, że proklamuje Słowo Boże, to poza liturgią ma prawo, w imieniu Kościoła: przewodniczyć nabożeństwom (np. różaniec, gorzkie żale, majowe, czerwcowe, itp.), błogosławić pokarmy w Wielką Sobotę i pojazdy mechaniczne.

Nawiązując zaś do szóstej z podanych na początku słownikowych definicji lektora, należy za 99 punktem OWMR uzupełnić, że jest to chrześcijanin powołany do funkcji czytania Słowa Bożego w zgromadzeniu liturgicznym. W Kościele katolickim odczytuje tzw. lekcje z Pisma Świętego (z wyjątkiem Ewangelii); może także przy braku diakona czy kantora zapowiadać wezwania modlitwy powszechnej, a także wykonać psalm responsoryjny. W czasie procesji wejścia, gdy nie ma diakona, może także wnieść księgę Ewangelii (Ewangeliarz). Można więc stwierdzić, że obłóczony kleryk będzie pełnił funkcję lektora, zaś tzw. ministrant Słowa Bożego – posługę lektora.

Każdy ustanowiony i pobłogosławiony do posługi lektor musi mieć oczywiście odpowiednie przygotowanie. W wielu parafiach organizowane są kursy lektorskie, w czasie których świeccy kandydaci do posługi lektora przechodzą formację z trzech grup tematycznych: biblistyki, liturgiki i fonetyki, oczywiście w zakresie fundamentalnym. Obecnie w mojej parafii Pierwszych Męczenników Polski w Gorzowie Wielkopolskim prowadzę grupę kilku kandydatów na lektorów w wieku od 14 do 21 lat. Zajęcia odbywają się co tydzień, sam zaś pełnię posługę lektora od 2004 r. Warto jednak pamiętać, żeby zaproszenia do posługi lektora nie kierować do zbyt młodych chłopców (okres szkoły podstawowej), gdyż zakres materiału formacyjnego może być dla dzieci zbyt trudny. Formację lektorską można również w naszej diecezji zrealizować podczas wakacyjnej Oazy Lektorskiej, w czasie której oprócz zajęć omawiających Pismo Święte, liturgię czy ćwiczeń fonetycznych jest czas również na modlitwę i rekreację.

Strojem liturgicznym lektora jest alba (gdy jej krój tego wymaga, przepasana na biodrach cingulum - sznurem i ewentualnie uzupełniona przez humerał, który zasłania strój wokół szyi)3. Klerycy pełniący funkcję lektora podczas liturgii są ubrani w sutannę i komżę. Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej ubiór podany w OWMR uzupełnia o Krzyż Służby Liturgicznej4.

Niekiedy, zważywszy na okoliczności, dopuszcza się możliwość sprawowania tych czynności podczas liturgii przez świeckich, niebędących ustanowionymi do tego przez władzę kościelną. Wówczas księżom, ale także lektorom powierza się troskę o prawidłowe przygotowanie tych osób.

Dariusz Dębecki