W hierarchii kościelnej najwyższą kapłańską godnością jest infułat. Nie ma on sakramentu święceń episkopatu, lecz przyjął święcenia diakonatu i prezbiteratu. Jest to protonotariusz apostolski, czyli pracownik Kurii Rzymskiej.

Pojawiły się wyżej dwie nazwy: protonotariusz i infułat, a więc dlaczego dwie różne nazwy?

Obie nazwy określają tę samą osobę, a określenie ‘infułat’ w Polsce wzięła się od przywileju noszenia szat i oznak pontyfikalnych (biskupich), a także od jego nakrycia głowy, które jest nazywane infułą.

Protonotariuszy dzielimy na: de numero i supra numerum. Protonotariusz de numero to urzędnik Kurii Rzymskiej, który pełni funkcje notariusza papieskiego. W tradycji Kościoła urząd ten sprawuje siedmiu prezbiterów, którzy tworzą tzw. kolegium protonotariuszy. Infułaci mieli za zadanie pilnować dokumentacji papieża i Stolicy Apostolskiej w zakresie formalności prawnych i translacyjnych. Są oni najbliższymi współpracownikami papieża, a zarazem członkami tzw. rodziny papieskiej.

W skład rodziny papieskiej wchodzą: jałmużnik Jego Świętobliwości, kapelan honorowy Jego Świętobliwości, protonotariusze apostolscy i prałat honorowy Jego Świętobliwości. Wszyscy wspomniani duchowni mogą używać fioletowej lub czarnej sutanny   ze sznurkiem (lejcem) i innymi fioletowymi zdobieniami, a także mantoletu, czyli fioletowego płaszcza, jak również nosić czerwony pompon na birecie.

Przełożonym protonotariuszy (de numero) jest prefekt Pałacu Apostolskiego. Pamiętajmy, że protonotariusza powołuje i odwołuje papież. Ciekawostką jest to, że w chwili śmierci papieża protonotariusze tracą swój urząd, jednak w czasie wakansu Stolicy Apostolskiej mogą być wykorzystani przez kolegium kardynałów zgodnie z postanowieniami kolegium. Nowy papież powołuje protonotariuszy zgodnie z własnym uznaniem. Każdy infułat ma przywilej uczestnictwa w papieskich celebrach. Obecnie protonotariuszami de numero są: Marcello Rossetti (od 1975 roku), Leonardo Erriquenz (od 1999 roku), Bryan Chestle (od 2003 roku), Francesco Di Felice (od 2008 roku), Leonardo Sapienza (od 2013 roku), Franco Piva (od 2015 roku), a także William V. Millea (od 2018 roku). W ramach ciekawostki dodam, że do kolegium protonotariuszy należał w latach 1996 – 1998 Ks. Stanisław Dziwisz.

Protonotariusz supra numerum to tytuł honorowy przyznawany prezbiterom przez papieża na podstawie wniosku biskupa. Prawo kanoniczne nie wymaga szczególnych cech czy zasług wymaganych od kandydata do tegoż tytułu. Z tytułem honorowym nie są również związane żadne dodatkowe obowiązki. Godność protonotariusza supra numerum to najwyższy tytuł honorowy przewidziany dla prezbiterów. Protonotariusz ma prawo używania szat chóralnych, takich samych jak protonotariusz de numero z wyjątkiem mantoletu i biretu z czerwonym pomponem, jednak nie może nosić na fioletowej sutannie rokiety.

 

Zdjęcie 1

Sutanna ,,uniwersalna” dla wszystkich stopni protonotariusza apostolskiego.

Zdjęcie 2

Strój chórowy protonotariusza apostolskiego de numero.

 

Zdjęcie 3

Strój chórowy protonotariusza apostolskiego supra numerum

Pochodzenie godności infułata

Na przestrzeni wieków ukształtował się obyczaj nadawania przywileju używania pontyfikalnych szat biskupich przez prezbiterów, którzy pełnili ważne urzędy lub otrzymywali tytuły honorowe. Na początku głównym urzędem, któremu nadawany był przywilej noszenia uroczystszych szat był urząd i funkcja opata. Niekiedy nadawano ten przywilej prepozytom (archiprezbiterom) lub całym kapitułom (tzw. prealati mitrati). Dopiero w XVI wieku zrodził się zwyczaj nadawania przez papieży honorowego tytułu protonotariackiego. Z nim wiązał się również przywilej noszenia szat biskupich. Tylko w Polsce wszystkich uprzywilejowanych nazywano tytułem infułata, ponieważ w innych krajach używało się oficjalnej rzymskiej nomenklatury. Niestety doszło do sporów między biskupami a tymi, którzy nimi nie są dotyczące noszenia stroju uroczystszego. Papież Pius X wydał motu prioprio Inter multiplices w 1905 roku, w którym regulował podział protonotariuszy oraz podział strojów dla nich. Zgodnie z tym oświadczeniem dzieli się ich na:

  1. de numero participantium – urzędnicy Kurii Rzymskiej,
  2. superanumerarii –kanonicy rzymskich bazylik większych,
  3. ad instar –honorowi protonotariusze, promowani przez papieża,
  4. titulares seu honorarii – honorowi protonotariusze, promowani przez nuncjuszy.

Jednocześnie Pius X ograniczył insygnia biskupie dla protonotariuszy do prostej białej mitry (mitra simplex). Kolejna zmiana w przywilejach była związana z postanowieniem soborowej konstytucji Sacrosanctum concilium. Paweł VI w motu proprio Pontificalis Domus z 1968 zredukował tytuły honorowe protonotariuszy jedynie do stopnia supra numerum, czyli do pierwszych dwóch. W tym samym roku Paweł VI wydał motu proprio Pontificalia Insignia, w którym ograniczył jeszcze bardziej przywileje związane ze stosowaniem stroju biskupiego przez tych, którzy biskupami nie są. Na mocy tego dekretu przywilej został utrzymany tylko dla opatów i w pełni odebrany protonotariuszom. Od 2014 r. decyzją papieża Franciszka tytuł honorowy protonotariusza apostolskiego supra numerum został zniesiony w Kościele.

Infuła (mitra simplex):

Zdjęcie 4

Protonotariusze mają swój herb:

  

Zdjęcie 5

Bibliografia:

Grafika:

Zdjęcie 1: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Cassock_Honory_Prelate_Protonotary.png/56px-Cassock_Honory_Prelate_Protonotary.png.

Zdjęcie 2: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Higher_Prelates_of_the_Roman_Curia_and_Protonotary_Apostolic_de_numero_-_choir_dress.svg/56px-Higher_Prelates_of_the_Roman_Curia_and_Protonotary_Apostolic_de_numero_-_choir_dress.svg.png.

 Zdjęcie 3: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Honorary_Prelate_and_Apostolic_Protonotary_Supernumerary_-_choir_dress.svg/56px-Honorary_Prelate_and_Apostolic_Protonotary_Supernumerary_-_choir_dress.svg.png.

Zdjęcie 4: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Mitra_simplex_Gamarelli_2008-28-07.jpg/250px-Mitra_simplex_Gamarelli_2008-28-07.jpg.

Zdjęcie 5: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Template-Apostolic_Protonotary.svg/250px-Template-Apostolic_Protonotary.svg.png